Deze week is de landelijke campagne ‘Wat is de Limes?’ van start gegaan.
Met deze campagne wordt aandacht gevraagd voor de Neder-Germaanse Limes, de voormalige noordgrens van het Romeinse Rijk die dwars door Nederland liep. Ook in Leidschendam-Voorburg is dit bijzondere erfgoed nadrukkelijk aanwezig.
De campagne heeft als doel om de bekendheid en kennis over de Limes te vergroten. Dat is nodig, want ondanks de grote historische waarde is de term bij veel Nederlanders nog relatief onbekend. Dit jaar is bovendien een bijzonder jubileumjaar: het is vijf jaar geleden dat de Neder-Germaanse Limes werd opgenomen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Romeins Voorburg: Forum Hadriani
In de Romeinse tijd stond Voorburg bekend als Forum Hadriani. Deze nederzetting was, na Nijmegen, de tweede echte stad langs de Limes in Nederland en fungeerde als bestuurlijk centrum van de Cananefaten.
De eerste sporen van bewoning dateren uit de tijd van keizer Domitianus (81–96 na Christus), toen het gebied onderdeel werd van de Romeinse provincie Neder-Germanië. De naam Forum Hadriani verwijst vermoedelijk naar een bezoek van keizer Hadrianus rond 121 of 122 na Christus.
Hoewel de stad relatief klein was, met ongeveer duizend inwoners, beschikte zij over typische Romeinse voorzieningen zoals een badhuis, winkels, stadsmuren en een haven aan het Kanaal van Corbulo. De stad was aangelegd volgens een schaakbordpatroon en bleef bestaan tot circa 275 na Christus.
Forum Hadriani speelt daarnaast een belangrijke rol in de geschiedenis van de Nederlandse archeologie. Tussen 1827 en 1834 voerde Caspar Reuvens in het huidige Park Arentsburgh een van de eerste wetenschappelijk gedocumenteerde opgravingen uit. Pas in de jaren zestig concludeerde archeoloog Jules Bogaers dat het om een volwaardige Romeinse stad ging.
Te doen in Voorburg: ontdek de Limes
In en rond Voorburg zijn er de komende periode verschillende activiteiten waarmee inwoners zelf kennis kunnen maken met het Romeinse verleden.
Tentoonstelling: Aan tafel met de Romeinen
In deze tentoonstelling staat de eetcultuur van de bewoners van Forum Hadriani centraal. De komst van de Romeinen bracht nieuwe ingrediënten, recepten en gebruiksvoorwerpen naar de regio. Aan de hand van archeologische vondsten krijgen bezoekers een inkijkje in het dagelijks leven van tweeduizend jaar geleden.
Bijzonder is het zogeheten terra sigillata: rood, gestempeld aardewerk dat werd gebruikt door welgestelde Romeinen. Ook alledaagse voorwerpen, zoals kruiken, vertellen grotere verhalen. Ze werden gebruikt voor het vervoeren van producten als wijn, vissaus en olijfolie uit het Middellandse Zeegebied en vormen daarmee tastbare sporen van internationale handel.
De tentoonstelling is te zien in het Notarishuis van het Huygens Museum in Voorburg en is te bezoeken van woensdag tot en met zondag, van 12.00 tot 17.00 uur. De expositie loopt tot en met 21 juni.
Lezing: Forum Hadriani , Opkomst en Ondergang
Daarnaast is er een maandelijkse lezing over de geschiedenis van de Romeinse stad. Amateurarcheoloog Evert van de Graaff neemt bezoekers mee langs de opkomst, bloei en ondergang van Forum Hadriani.
Aan de hand van archeologische vondsten en schaarse schriftelijke bronnen schetst hij een beeld van het dagelijks leven en de rol van de stad binnen de Neder-Germaanse Limes.
De lezing vindt plaats op elke eerste zondag van de maand tot en met 6 december en begint om 15.00 uur, ook in het Notarishuis van het Huygens Museum in Voorburg
Rondleiding Park Arentsburgh
De Limes ligt letterlijk onder de voeten van inwoners van Voorburg. In Park Arentsburgh zijn nog altijd resten van Forum Hadriani in de bodem aanwezig.
Wie hier meer over wil weten, kan op zondag 26 april deelnemen aan een gratis rondleiding door het park. Onder begeleiding van kenners wordt het onzichtbare verleden zichtbaar gemaakt. De rondleiding start om 14.00 uur. Aanmelden kan via secretariaat@awlv.nl.
Meer informatie
Met de campagne ‘Wat is de Limes?’ willen de initiatiefnemers dit grotendeels onzichtbare erfgoed beter zichtbaar en beleefbaar maken voor een breed publiek.
Een overzicht van activiteiten in het land is te vinden op www.limes.nl/agenda
Door: Karin van der Spek
Bron: Nederlandse Limes Samenwerking en Archeologische Werkgroep Leidschendam-Voorburg
Foto: Archeologische Werkgroep Leidschendam-Voorburg
