Nederlanders zwemmen massaal in buitenwater, maar vrijwel alle onderzochte zwemlocaties zijn chemisch vervuild.
Dat blijkt uit onderzoek van Natuur & Milieu en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW). In alle 262 onderzochte locaties werden in 2024 meerdere overschrijdingen van chemische normen gevonden.
Toch krijgen zwemmers daar geen informatie over. De officiële beoordeling van zwemwater richt zich vooral op acute risico’s, zoals blauwalg en poepbacteriën. Chemische vervuiling wordt nauwelijks meegenomen.
Bij sommige stoffen lagen de concentraties op maar liefst 90 procent van de locaties boven de veilige norm. Tien jaar geleden voldeed nog 22 procent van de onderzochte wateren aan de chemische waterkwaliteitsnormen. Ook normen voor onder meer stikstof, fosfor en doorzicht (helderheid water) worden op veel plekken niet gehaald. Het risico op blauwalg nam de afgelopen vijf jaar bovendien toe.
Chemische stoffen
De meest voorkomende probleemstoffen zijn PFOS en andere PFAS, vlamvertragers, kwik, bestrijdingsmiddelen en PAK’s. Deze stoffen komen onder meer via industrie, landbouw, verkeer en afvalwater in het water terecht. Sommige zijn al jaren verboden, maar blijven door hun slechte afbreekbaarheid aanwezig in water en bodem.
Ook de Europese Commissie concludeerde recent dat zwemwater volgens de huidige meetmethode als ‘excellent’ kan worden beoordeeld, terwijl het tegelijkertijd chemisch vervuild kan zijn.
Volgens Natuur & Milieu betekent dit dat zwemmers geen volledig beeld krijgen van de kwaliteit van het water. ‘Je moet er als zwemmer op kunnen vertrouwen dat officieel veilig zwemwater ook gezond zwemwater is’, zegt directeur programma’s Rob van Tilburg.
De organisatie benadrukt dat het onderzoek niet aantoont dat een enkele duik direct gezondheidsproblemen veroorzaakt. Wel kan langdurige blootstelling aan bepaalde stoffen schadelijk zijn voor mens en natuur.
Natuur & Milieu roept de overheid op chemische vervuiling harder aan te pakken. De organisatie wil strengere controles op lozingen, structurele metingen van chemische stoffen op alle zwemlocaties en een verbod op schadelijke, niet-afbreekbare stoffen zoals PFAS.
Door: redactie
Bron: Natuur & Milieu
Foto: Vlietland, gem. Leidschendam-Voorburg
